(Tại sao cần một cấu trúc dẫn truyền giá trị?)
Sau khi xác lập rằng giá trị đất được hình thành thông qua quá trình lan truyền trong không gian đô thị, câu hỏi tiếp theo là:
Giá trị được lan truyền thông qua cấu trúc nào?
Các lý thuyết kinh tế đô thị truyền thống đều thừa nhận vai trò của khoảng cách, khả năng tiếp cận và hạ tầng giao thông, nhưng chưa xây dựng được một mô hình thống nhất mô tả toàn bộ quá trình dẫn truyền giá trị trong mạng đô thị.
Trong thực tế, giá trị không lan truyền đồng đều theo mọi hướng như trong môi trường liên tục. Quá trình này bị chi phối bởi cấu trúc đường phố, cấp đường, khả năng kết nối và vị trí của các trung tâm hoạt động. Vì vậy, cần có một mô hình mới mô tả mạng lưới dẫn truyền giá trị thay vì chỉ đo khoảng cách hình học.
(Định nghĩa DSVS)
Để mô hình hóa cơ chế trên, nghiên cứu này đề xuất Dual Spatial Value Structure (DSVS).
DSVS là cấu trúc không gian mô tả cách giá trị được tạo ra, dẫn truyền, phân phối và tích hợp trong mạng đô thị.
Khác với các mô hình mạng giao thông chỉ mô tả sự di chuyển của con người hoặc phương tiện, DSVS mô tả sự lan truyền của giá trị kinh tế trong không gian đô thị.
Do đó, DSVS là nền tảng cấu trúc của toàn bộ lý thuyết Urban Land Value Field (ULVF).
Đối tượng được dẫn truyền trong DSVS không phải là vật chất hay dòng giao thông, mà là giá trị đô thị (Urban Value).
Quá trình dẫn truyền này bao gồm bốn thành phần cơ bản:
Generation – giá trị được tạo ra tại các nguồn phát.
Transmission – giá trị lan truyền thông qua mạng đô thị.
Distribution – giá trị được phân phối đến các khu vực khác nhau.
Accumulation – giá trị được tích hợp tại từng vị trí để hình thành giá trị đất.
Như vậy, giá trị đất tại một vị trí là kết quả của toàn bộ quá trình dẫn truyền, chứ không phải chỉ phản ánh đặc điểm cục bộ của chính vị trí đó.
DSVS xem toàn bộ đô thị như một mạng dẫn truyền giá trị (Urban Value Transmission Network).
Mạng này bao gồm:
các nút (nodes),
các tuyến liên kết (links),
các hành lang dẫn truyền (corridors),
các vùng tiếp nhận (receiving areas).
Khả năng dẫn truyền của mỗi thành phần không giống nhau mà phụ thuộc vào cấu trúc mạng, cấp đường, mức độ kết nối và khả năng tiếp cận.
Do đó, khoảng cách hiệu dụng trong DSVS là khoảng cách mạng (network distance) chứ không phải khoảng cách Euclid.
Trong DSVS, mọi vị trí đều có thể tham gia vào quá trình hình thành trường giá trị với hai vai trò cơ bản.
Nguồn phát giá trị là những vị trí hoặc khu vực tạo ra giá trị thông qua các hoạt động kinh tế, thương mại, dịch vụ, hành chính, văn hóa hoặc hạ tầng.
Ví dụ:
CBD
trung tâm thương mại
ga metro
khu công nghệ
bệnh viện
trường đại học
công viên lớn
Các nguồn này phát sinh trường ảnh hưởng lan tỏa ra không gian xung quanh.
Bên cạnh các nguồn phát, phần lớn các vị trí trong đô thị đóng vai trò là nơi tiếp nhận và tích hợp các ảnh hưởng từ nhiều nguồn khác nhau.
Một vị trí có thể đồng thời chịu tác động từ nhiều nguồn với cường độ và phạm vi khác nhau, tạo nên giá trị cuối cùng của thửa đất.
Trong nhiều trường hợp, một vị trí vừa là receiver của các nguồn lớn hơn, vừa trở thành source đối với khu vực lân cận, làm cho quá trình dẫn truyền mang tính đa cấp và liên tục.
Giá trị không lan truyền ngẫu nhiên mà tuân theo các quy luật của cấu trúc mạng.
Quá trình lan truyền chịu ảnh hưởng đồng thời của:
cường độ nguồn phát;
khả năng dẫn truyền của mạng;
khoảng cách mạng;
cấp đường;
các rào cản không gian;
sự chồng lấn giữa nhiều trường giá trị.
Do đó, phân bố giá trị trong đô thị là kết quả của một quá trình lan truyền có tổ chức, chứ không phải của sự suy giảm đơn thuần theo khoảng cách.
DSVS là khung cấu trúc trung tâm của toàn bộ lý thuyết ULVF.
Tất cả các thành phần được trình bày trong các chương tiếp theo đều được xây dựng trên nền tảng này:
mô hình hai lớp L1–L2;
bảy biến cấu trúc S1–S7;
hàm kernel tích hợp đa nguồn;
phương trình lõi của ULVF;
mô hình toán học;
GIS và AI.
Nói cách khác, DSVS đóng vai trò như "bộ xương" của ULVF. Nếu Trường Giá trị Đất Đô thị là đối tượng nghiên cứu, thì DSVS chính là cấu trúc tổ chức giải thích cách trường đó được hình thành, lan truyền và duy trì trong không gian đô thị. Đây là đóng góp lý thuyết cốt lõi, tạo nên sự khác biệt giữa ULVF với các mô hình định giá đất và kinh tế đô thị truyền thống.